De Regels van Matthijs

Filmmaker en goede vriend Marc Schmidt biedt een spraakmakende blik in de wereld van Matthijs, een autist. Wanneer de woningbouwvereniging Matthijs uit zijn woning dreigt te zetten stort zijn wereld in. [ 2012 | 72 minuten ]

Hans Beerekamp deelt De Regels van Matthijs
Verstrikt in eigen regels
door Jelle Spijkstra

In de woning van Matthijs is het een bende. Overal staan oude jampotjes met nondescripte ijzerwinkelattributen, een verwilderde en halfverdorde kamerplant kietelt zijn kruin, elektriciteitsdraden hangen als lianen door de kamer, de cv-installatie ligt uitelkaar. Het appartement verkeert permanent in toegetakelde staat, een gevolg van Matthijs’ niet te stuiten verbouwwoede. Zelf is hij zich van geen kwaad bewust: “Ik heb deze woning helemaal uitgedacht, tekeningen ingeleverd voor de woningbouwvereniging, en wat doen ze; ze denderen er doorheen. Ik moet steeds alles herzien, ik moet steeds alles helemaal opnieuw gaan uitdenken.” Het conflict sleept al jaren voort, Matthijs dreigt nu zelfs op straat gezet te worden.

Matthijs heeft het syndroom van Asperger waardoor hij naar eigen zeggen de intuïtie mist die andere mensen wel tot hun beschikking hebben. Hij maakt opnames van al zijn telefoongesprekken om daaruit te leren hoe hij de buitenwereld kan begrijpen. Wat mensen zeggen, staat volgens Matthijs namelijk vaak haaks op wat ze werkelijk bedoelen. Die gedachte speelt hem vooral parten in het contact met de mensen die zijn kleine universum bedreigen: zijn woning is zijn heelal. Matthijs voelt zich alsmaar tegengewerkt. De zogenaamde afspraken waar zijn opponenten van reppen, zijn in werkelijkheid decreten. Commentaar op zijn dichtgetimmerde plan laat hij niet over zijn kant gaan: zij die hem tegenwerken worden getrakteerd op onbedaarlijke en ijzingwekkende woedeuitbarstingen.

Uiteindelijk mag het allemaal niet baten: de rechter stelt de woningbouwvereniging in het gelijk, Matthijs wordt op straat gezet. De enorme voorraad medicatie die hij heeft opgespaard vormt vanaf nu een reële bedreiging; Matthijs heeft eerder gezegd dood te willen als hij zijn huis uit moet. Zo verandert het intieme portret dat regisseur Marc Schmidt in deze documentaire van zijn jeugdvriend schetst langzaam maar zeker in een kroniek van een aangekondigde zelfmoord. Ook al wil hij misschien helemaal niet echt dood, volgens de regels van Matthijs is er geen weg meer terug als je de consequentie zelfmoord te zullen plegen eenmaal hebt getrokken.

“Het intieme portret verandert langzaam maar zeker in een kroniek van een aangekondigde zelfmoord."

Schmidt probeert in De regels van Matthijs geen bijdrage te leveren aan het debat over de stand van de geestelijke gezondheidszorg. De enige persoon in de film die oordeelt is de rechter. De regisseur voert ook geen hulpverleners en specialisten op die de (waan)ideeën van Matthijs relativeren om een zo objectief mogelijk beeld van zijn aandoening te schetsen. En de documentaire is net zo min een onpartijdig verslag – met hoor en wederhoor – van een juridische strijd, de woningbouwvereniging komt in het geheel niet aan het woord.

De regisseur wil de kijker een blik in het wonderlijke hoofd van een autistische man gunnen. De film laat een glimp zien van het perspectief van iemand die lak heeft aan de sociale conventies die het dagelijks leven mogelijk maken. Iemand die de dagen telt volgens een hypercomplex zesendertigtallig stelsel dat hij zelf ook niet helemaal lijkt te begrijpen, omdat het reguliere, achtcijferige systeem – ‘met streepjes en verschrijvingen’ – zo’n gedoe is. Iemand die bang is verstrikt te raken in zijn eigen regels en uiteindelijk onvermijdelijk vastloopt. ‘De vraag die ik heb willen stellen is hoe je mensen zoals hij een plek kan gunnen. Maar op die vraag heb ik zelf het antwoord niet. Zijn denkwereld is zoveel groter dan onze regels. Hoe dan ook liep hij altijd tegen grenzen aan.’

Uit de zeer discreet gebrachte ontknoping van de film lijkt een soort berusting te spreken: ‘Het is gebeurd.’ De kijker die in staat is een beroep te doen op zijn rationaliserend vermogen zal hierna misschien opmerken dat er ethische haken en ogen aan de film kleven. De zelfmoord van Matthijs lijkt onontkoombaar, maar wellicht moet de lastige vraag die ook curator Hans Beerekamp behandelt gewoon gesteld worden: had er niet meer gedaan moeten worden om het schijnbaar onafwendbare toch te voorkomen?

“Ik heb een klein universum, dat is mijn huis. Er zit nog heel veel omheen, maar daar kom ik niet vaak."
Matthijs
  • Marc Schmidt
  • 2012
  • Matthijs
  • 72 minuten

Deze films werden ook geselecteerd door
Hans Beerekamp

Per film

Huur per Film
€2,99 / €5,99
  • Net uit de bioscoop
  • Klassiekers al vanaf 2,99
  • Op thema geselecteerd
  • Gehuurde films zijn 48 uur te bekijken

Beschikbaar via web en app. Op tablet, desktop of mobiel.

Filmclub

Join the club!
€5,99 p/m
  • Altijd 10 films die je gezien moet hebben
  • Wekelijks nieuwe filmkeuzes
  • Introducties door Cinetree Curators
  • Exclusieve uitnodigingen & extra’s
  • Elk moment opzegbaar

Beschikbaar via web en app. Op tablet, desktop of mobiel.

Cinetree
in de media