Karakter

Oscarwinnaar van 1998, gebaseerd op de gelijknamige bildungsroman van F. Bordewijk. Jacob Katadreuffe is de onwettige zoon van deurwaarder A.B. Dreverhaven en diens voormalige dienstmeid Joba. Jacob realiseert zijn droom advocaat te worden om zich zo aan de armoede van zijn moeder, en de schaduw van zijn vader, te ontworstelen.

Jeroen van Koningsbrugge kiest Karakter, in het kader van het NFF

Katadreuffe van boek naar doek

Karakter vertelt een mythisch alsook realistisch verhaal. Over de fatale relatie tussen vader en zoon en bovenal over een zoon die deze relatie met zijn vader wil ontstijgen. Regisseur Mike van Diem won met Karakter een Oscar en de film is nog altijd een relevante, donkere maar sfeervolle vertelling.

Bijna twintig jaar na Karakter kwam regisseur Mike van Diem in 2015 met De Surprise. Tussendoor maakte hij uitstapjes naar Hollywood, televisieseries en commercials, maar niet naar speelfilms. De lat lag immers veel hoger na zijn Oscarwinnende film.

Wat de film Oscarwaardig maakt is misschien wel dat het het gelijknamige boek van F. Bordewijk overstijgt. Bordewijk was zelf niet helemaal tevreden met het boek, net als critici en literatuurwetenschappers als Wilbert Smulders. Deze laatste noemde Karakter een opmerkelijk boek, omdat het ergens niet lijkt te kloppen.

In het boek, maar ook in de film, wordt een mythisch en tegelijkertijd realistisch verhaal geschetst. Over de verhouding tussen vader (Dreverhaven) en zoon (Katadreuffe), maar ook tussen zoon en moeder (die gewoon bij voornaam Jacoba, kortweg Joba, wordt genoemd). Nog meer dan dat wil Katadreuffe de driehoeksrelatie ontstijgen, hij wil voor zichzelf kunnen zorgen: hij wil succes. Dreverhaven bezwangerde Joba, zijn huishoudster, die wegging en niets van hem wilde weten. Met haar zoon heeft Joba vervolgens een moeizame relatie. Niet omdat ze hem niet mocht, maar omdat hun karakters sterk verschilden, snapt Katadreuffe later.

Dreverhaven is een vreemd en hard figuur. Hij is gerechtsdeurwaarder, een 'beul der armen'; het is eigenlijk gewoon een wrede klootzak. Maar het is ook Katadreuffe's vader. En tegelijkertijd is het zijn vader niet. Dreverhaven werkt hem overal tegen en Katafreuffe wil niets met hem te maken hebben. Toch komt hij hem voortdurend tegen, bijvoorbeeld als hij een aantal keer failliet raakt of zijn opmars maakt in een advocatenkantoor.

Karakter is een verhaal met frictie en spanning, een verhaal dat vraagt om een fatale afloop. Maar die fatale afloop komt er niet, althans niet in de roman. Spanning is wat de openingsscène van Karakter teweegbrengt. De fatale afloop wordt getoond en er wordt ingezet op het neerzetten van Dreverhaven: een mythisch figuur, hard, ondoorgrondelijk en mysterieus. Karakter toont emoties en een climax, terwijl het boek juist zeer feitelijk begint. Hoewel een film niet valt te vergelijken met een boek, verdiepte Van Diem het verhaal van Karakter. Het klopt.

Film in feiten

  • 1. Karakter werd bij de uitreiking van de Academy Awards in 1998 onderscheiden met een Oscar in de categorie Beste niet-Engelstalige film.

  • 2. De film is geproduceerd door Laurens Geels van First Floor Productions, bekend van successen als Flodder en Amsterdamned.

  • 3. Genomineerd voor meerdere Gouden Kalveren, won er één: voor beste lange speelfilm.

“Van een kale kip valt niet te plukken. Maar de kip heeft nieuwe veren gekregen.”

Jacob Willem Katadreuffe (Karakter)