Manifesto

Wat is de rol van de kunstenaar in onze samenleving? In Manifesto zien we de vele gezichten van Cate Blanchett in maar liefst dertien visueel losstaande, maar thematisch overkoepelende scènes die stuk voor stuk een aparte kunstvorm bekritiseren. Levendige en inspirerende film van kunstenaar Julian Rosefeldt.

Filmprogrammeur Anne Lammers over 'Manifesto'

Niets is origineel

Door Laura Messina

Niets is origineel - dat is wat Manifesto stelt. En als je er goed over nadenkt, is het behouden van originaliteit tegenwoordig ook vrijwel onmogelijk: kun jij iets bedenken dat echt volledig origineel is? Een compleet nieuw product, nieuwe dienst, of zelfs een nieuw gerecht? Alles wat je bedenkt, baseer je op ideeën van anderen die je eerder hebt gehoord of gezien. Een nieuwe pastasaus bereiden? Misschien voeg je een paar ingrediënten toe die je nog niet eerder hebt gebruikt, maar het idee om tomaten, knoflook en basilicum als basis te nemen heb je toch écht opgepikt uit een kookboek, een restaurant of van je moeders kookkunsten. Het na-apen van anderen is voor ons instinctief: zelfs als baby trek je dezelfde gezichten als de mensen die boven je wieg hangen. En in al die jaren die volgen, blijven we er voldoening uit halen om anderen na te doen. Sterker nog, we zijn hier het allerbeste in van alle levende wezens op aarde.

Hetzelfde geldt voor alle creatieve uitingen in de hedendaagse maatschappij; alles is gebaseerd op eerdere werken. Sommige kunstenaars maken daar wel heel dankbaar (en zichtbaar) gebruik van: denk aan de soepblikken van Andy Warhol, de graffiti-kunstwerken die Banksy met zijn sjablonen maakt en de bekende Balloon Dog van Jeff Koons. Maar ook in de muziekwereld geldt dat weinig liedjes nog écht origineel zijn, gezien het feit dat het overgrote deel van de hedendaagse muziek bestaat uit dezelfde drie akkoorden.

In Manifesto komt diezelfde kwestie aan bod: wat is originaliteit? In de film worden letterlijke citaten uit dertien manifesten uitgesproken; tijdloze manifesten waarin kunstenaars hun visie op de wereld en de kunst uiteen hebben gezet. De teksten worden uitgesproken door dertien verschillende persoonlijkheden zoals een lerares, een fabrieksarbeider, een punker en een nieuwslezeres - alle dertien(!) rollen vertolkt door Oscarwinnares Cate Blanchett (Carol, Blue Jasmine). Samen vormen de verhalen een algemene visie op kunst: is kunst betekenisvol, betekenisloos, of misschien wel allebei tegelijk? En voor iedereen, of alleen voor de rijken?

Manifesto is een Australisch-Duitse film, geschreven, geproduceerd én geregisseerd door kunstenaar Julian Rosefeldt. Rosefeldt noemt zijn film een “eerbetoon aan de schoonheid van manisten", zijn film is een manifest van manifesten. Wij kunnen ons voorstellen dat dit misschien ietwat abstract klinkt, maar geen zorgen: Manifesto is geen film waarvan je moet verwachten direct alles te begrijpen. En verwacht ook niet alle dertien onderdelen even interessant te vinden. Zie Manifesto als een museum dat je bezoekt, waarin dertien verschillende schilderijen hangen: ook dan zullen er maar een paar kunstwerken zijn die zó tot jou spreken, dat je ze nooit meer vergeet. Eén ding is in ieder geval zeker: kunstzinniger dan deze film bestaat bijna niet.

Must-see, omdat:

  • 1. Wij niemand anders kunnen bedenken die in staat is 13 totaal verschillende rollen zó goed te vertolken. Alleen al vanwege het meesterlijke acteerwerk van Oscarwinnares Cate Blanchett moet je deze film zien.

  • 2. Manifesto eigenlijk geen film is, maar een heel groot kunstwerk bestaande uit dertien kleine kunstwerkjes. Dat betekent: anderhalf uur genieten alsof je in een museum rondloopt.

  • 3. Je zonder deze film je waarschijnlijk nooit zo zou hebben verdiept in de talloze manifesten van deze dertien bekende denkers. Manifesto is daardoor niet alleen inspirerend maar ook ontzettend leerzaam!

“Now, nothing is original. OK? So you can steal from anywhere that resonates with inspiration and fuels your imagination.”

Manifesto

Deze films werden ook geselecteerd door Anne Lammers

Song to Song

Bienvenue chez les Ch'tis

Home For Christmas

De Laatste Dagen van Emma Blank

Mektoub, My Love: Canto Uno

Carol

Lean on Pete