Tanzania Transit

Tanzania Transit tovert een alledaagse treinreis om in een leerzame, intrigerende en bijzondere documentaire. Regisseur Jeroen van Velzen laat ons kennismaken met vier totaal verschillende treinreizigers. Door zich niet te mengen in de gesprekken en verhalen die zij vertellen, geeft hij ons de kans om Tanzania op een unieke manier te beleven.

Actrice Eva van der Gucht over 'Tanzania Transit'

Op reis met de Tazara Express

Door Nikki Nilwik

De trein waarin Tanzania Transit opgenomen is, doorkruist binnen drie dagen letterlijk heel Tanzania. De reis begint in Dar es Salaam aan de Indische Oceaan en legt zo’n 1200 km af, voordat de einddestinatie Kigoma bereikt wordt. De natuur waar de trein doorheen gaat, moet spectaculair zijn. Maar dat is niet het focuspunt van deze documentaire. Regisseur Jeroen van Velzen kiest er in zijn film namelijk voor het tegenovergestelde te doen van wat normaal is tijdens een treinreis; hij kijkt naar binnen in plaats van naar buiten - en dat levert een bijzonder mooi resultaat op.

Niet alleen Van Velzen’s perspectief op de treinreis is origineel, maar ook de verhaallijn van de relatief korte documentaire is dat. Er is namelijk niet echt een verhaallijn. In tegenstelling tot de meeste documentaires of films, heeft Tanzania Transit geen duidelijk begin of eind. Ook krijgen we weinig achtergrondinformatie over de protagonisten en is er geen sprake van karakterontwikkeling. Echter is dit, verrassend genoeg, totaal niet storend. Het voelt zelfs natuurlijk aan, alsof we zelf ook een passagier zijn in de trein.

De prachtige breedbeelden van Tanzania Transit, die ongeveer dezelfde afmetingen hebben als de eigenlijke ramen van de trein, nemen ons als het ware aan de hand door de verschillende coupés van de kilometers lange trein. Ze laten ons kort kennis maken met vier passagiers: de dubieuze prediker van het pinkstergeloof Peter, de hartverwarmende opa en kleinzoon William en Isaya en de meelijwekkende barvrouw Rukia. Ieder hebben ze een belangrijk en interessant verhaal te vertellen. Zo vertelt Rukia over haar traumatische ervaringen met uithuwelijking en herhalen William en Isaya de discriminatoire opmerkingen die zij vaak te horen krijgen vanwege hun Masai-achtergrond. De verschillende verhalen lijken in eerste instantie veel van elkaar te verschillen; sommige zullen verrassen en verbazen, andere zijn juist erg herkenbaar. Maar stuk voor stuk maken ze je als kijker nieuwsgierig en lichten ze een tipje van de sluier van het leven en de diversiteit in Tanzania op. Zo zorgt Tanzania Transit ervoor dat een ogenschijnlijk alledaagse handeling, de trein nemen, een fascinerende basis voor een intrigerende documentaire wordt.

Must-see, omdat:

  • 1. Tanzania Transit veel belangrijke onderwerpen aan bod laat komen, zoals kolonialisme en seksisme, zonder hier een oordeel over te vellen. Zo krijg je als kijker de ruimte dit zelf te doen.

  • 2. De documentaire in 2018 genomineerd werd voor Best Documentary Feature op het prestigieuze Tribeca Film Festival.

  • 3. Jeroen van Velzen de trein ziet als een metafoor voor de eigenlijke maatschappij in Tanzania, waar bijvoorbeeld ook een klassenmaatschappij heerst zoals in een trein.

Film in feiten

  • 1. Regisseur Jeroen van Velzen is zelf in buurtland Kenia opgegroeid, waar hij onder andere de film Wavumba opnam.

  • 2. Twee dagen voordat Van Velzen begon met het opnemen van de documentaire in de trein, besloot het treinbedrijf zonder overleg dat hij ook een reclamevideo voor hun bedrijf moest schieten. Daarom besloot de regisseur op het laatste moment de documentaire in een andere trein op te nemen.

  • 3. De filmcrew kreeg tijdens het filmen van deze documentaire een hechte relatie met de rest van de treinpassagiers; iedereen begreep waarom Van Velzen de film wilde maken en werkte graag mee.

“The way it moves is like riding a donkey.”

Tanzania Transit

Deze films werden ook geselecteerd door Eva van der Gucht

The Imposter

Monsieur Lazhar